Madereva wanaosafirisha kemikali nchini wamepewa elimu kuhusu umuhimu wa kuzingatia sheria, kanuni na taratibu za usafirishaji wa kemikali na bidhaa hatarishi ili kulinda maisha ya watu, mazingira na mali, pamoja na kuzuia ajali zinazoweza kusababishwa na uzembe au ukiukwaji wa taratibu za usalama.
Wito huo umetolewa na Meneja wa Ofisi ya Kanda ya Mashariki ya Mamlaka ya Maabara ya Mkemia Mkuu wa Serikali, Danstan Mkapa, wakati wa ufunguzi wa mafunzo ya usafirishaji salama wa kemikali yaliyowakutanisha madereva wa malori yanayosafirisha bidhaa hizo.
Mkapa alisema kuwa licha ya kemikali kuwa na umuhimu katika shughuli mbalimbali za kiuchumi, usafirishaji wake unahitaji umakini mkubwa na uzingatiaji wa sheria na kanuni zinazotumika ili kuzuia ajali, uchafuzi wa mazingira na madhara mengine yanayoweza kutokea wakati wa safari.
Alisisitiza kuwa madereva wanapaswa kuhakikisha magari wanayotumia yako katika hali nzuri, mizigo imefungwa na kuhifadhiwa kwa usalama, na nyaraka zote zinazotakiwa kisheria zinakuwepo kabla ya kuanza safari.
“Kuzingatia sheria na kanuni si jambo la hiari. Ni wajibu wa kila dereva na mmiliki wa chombo cha usafiri kuhakikisha usafirishaji wa bidhaa unafanyika kwa usalama ili kulinda maisha ya watu, mazingira na mali,” alisema Mkapa.
Aidha, aliwataka madereva kushirikiana na Mamlaka ya Maabara ya Mkemia Mkuu wa Serikali kwa kutoa taarifa wanapobaini changamoto zinazoweza kuhatarisha usalama wakati wa kusafirisha kemikali na bidhaa nyingine zinazohitaji uangalizi maalumu.
Aliongeza kuwa madereva wanapaswa kuwa mabalozi wa usalama kwa wenzao kwa kuzingatia mafunzo wanayopata na kuyatumia katika shughuli zao za kila siku.
Wakizungumzia manufaa ya mafunzo hayo, baadhi ya madereva walioshiriki walisema yamewaongezea uelewa kuhusu wajibu wao katika kuhakikisha kemikali na bidhaa nyingine hatarishi zinasafirishwa kwa usalama, bila kuhatarisha jamii na mazingira.
Akizungumza kwa niaba ya madereva wenzake, Shabani Mavengelo alisema mafunzo hayo yamemsaidia kuelewa umuhimu wa kuwa na nyaraka sahihi za usafirishaji, kufahamu aina ya mzigo anaousafirisha na kufuata taratibu za dharura endapo ajali itatokea.
Alisema pia wamepata elimu kuhusu matumizi sahihi ya vifaa vya kinga binafsi na hatua za kuzingatia ili kupunguza hatari zinazoweza kujitokeza wakati wa usafirishaji.
Alifafanua kuwa usafirishaji salama wa kemikali hauishii katika kufikisha mzigo mahali unapokwenda, bali unahusisha maandalizi ya safari, ukaguzi wa gari, ufungaji na uhifadhi salama wa mzigo, pamoja na kuzingatia sheria za usalama barabarani.
“Tumejifunza mambo mengi ambayo hatukuwa tunayafahamu kwa kina. Sasa tunaelewa wajibu wetu katika kulinda maisha ya wananchi, mazingira na mali wakati wa kusafirisha bidhaa mbalimbali,” alisema Mavengelo.
Madereva hao waliishukuru Mamlaka ya Maabara ya Mkemia Mkuu wa Serikali kwa kuandaa mafunzo hayo na kuiomba iendelee kuyaendesha mara kwa mara ili kuwafikia madereva wengi zaidi nchini.
Walisema kuendelezwa kwa mafunzo hayo kutasaidia kuongeza uelewa kuhusu usafirishaji salama wa kemikali, kuimarisha uzingatiaji wa sheria na taratibu, na kupunguza ajali pamoja na madhara yanayoweza kusababishwa na usafirishaji usio salama.
Katika jitihada za kupanua fursa za ajira na ujasiriamali kwa vijana nchini Tanzania, sekta ya kilimo inaendelea kuwa eneo muhimu lenye uwezo wa kuchochea ukuaji wa uchumi. Hata hivyo, ili vijana wanufaike kikamilifu na fursa zilizopo, wanahitaji zaidi ya ardhi na mtaji. Wanahitaji pia ujuzi wa kitaalamu, mafunzo ya vitendo na uwezo wa kutumia teknolojia kuboresha uzalishaji.
Katika kukabiliana na hitaji hilo, Kampuni ya Tanzania Breweries Plc (TBL), kwa kushirikiana na Mamlaka ya Elimu na Mafunzo ya Ufundi Stadi (VETA), imeanzisha mpango wa Ujuzi-Kwanza unaolenga kuwafadhili vijana 300 wa Kitanzania kupata mafunzo ya kilimo na stadi za kiufundi zinazohusiana na sekta hiyo.
Mpango huo utatekelezwa kwa kipindi cha miaka mitatu, ukiwalenga vijana kutoka familia zenye kipato cha chini. Lengo ni kuwawezesha kupata ujuzi utakaowafungulia fursa za ajira, kujiajiri na kushiriki katika shughuli mbalimbali za uzalishaji na biashara za kilimo.
Ushirikiano huo unaangazia umuhimu wa kuunganisha mafunzo ya ufundi stadi na mahitaji halisi ya soko la ajira, huku ukionyesha nafasi ya sekta binafsi katika kuwekeza kwenye ujuzi unaohitajika kukuza uchumi.
Mafunzo ya Vitendo Kufungua Fursa kwa Vijana
Kupitia mpango wa Ujuzi-Kwanza, vijana watanufaika na mafunzo katika maeneo mbalimbali, yakiwemo uzalishaji wa mazao, matengenezo ya vifaa, ufundi wa mitambo ya kilimo na stadi nyingine za kiufundi zinazohusiana na sekta hiyo.
TBL itagharamia mafunzo hayo, huku VETA ikitoa mafunzo yaliyoidhinishwa pamoja na utaalamu wa kiufundi unaotambulika kitaifa.
Mbali na mafunzo ya darasani, washiriki watapata fursa ya kujifunza kwa vitendo kupitia shughuli za kilimo, ikiwemo kushirikiana na jamii za wakulima wa shayiri na mtama wanaohusiana na shughuli za kampuni hiyo.
Muundo huo unalenga kuwaunganisha vijana na mazingira halisi ya kazi, jambo muhimu katika sekta ambayo uzalishaji wake hutegemea ubora wa mbegu, matumizi sahihi ya vifaa, usimamizi wa uzalishaji na utunzaji wa mazao.
Kupitia mafunzo hayo, vijana wataweza kupata ujuzi unaoweza kutumika katika shughuli mbalimbali za kilimo, badala ya kutegemea maarifa ya darasani pekee.
Aidha, mafunzo ya kiufundi yanaweza kuwafungulia njia mbalimbali za kujipatia kipato. Kwa mfano, mhitimu mwenye ujuzi wa kutengeneza na kutunza mitambo ya kilimo anaweza kuajiriwa na taasisi au biashara zinazohusika na shughuli hizo, au kuanzisha biashara yake ya kutoa huduma kwa wakulima.
Hata hivyo, uwezo wa vijana kutumia ujuzi huo kujipatia kipato utategemea pia upatikanaji wa vifaa vya kazi, mitaji, masoko na mazingira yanayowezesha biashara changa kukua.
TBL na VETA Zasisitiza Uwekezaji kwa Vijana
Hati ya makubaliano ya kuanzisha mpango wa Ujuzi-Kwanza imesainiwa na Mkurugenzi Mtendaji wa TBL, Michelle Kilpin, pamoja na Mkurugenzi Mkuu wa VETA, CPA Anthony Kasore.
Akizungumza katika hafla ya utiaji saini, Kasore alisema ushirikiano huo utawapa vijana ambao huenda wasiwe na uwezo wa kugharamia mafunzo nafasi ya kupata ujuzi unaokidhi mahitaji halisi ya sekta ya kilimo.
Alieleza kuwa kuongezeka kwa matumizi ya teknolojia katika kilimo kunazidisha hitaji la wataalamu wenye uwezo wa kuboresha uzalishaji, kutunza na kukarabati vifaa pamoja na kutoa huduma za kiufundi kwa wakulima.
Kwa upande wake, Kilpin alisema mafanikio ya biashara ya TBL yanahusiana kwa karibu na maendeleo ya wakulima wanaozalisha malighafi zinazotumiwa na kampuni hiyo.
Alisema uwekezaji katika mafunzo ya vitendo kwa vijana unalenga kupanua fursa za ajira na ujasiriamali, huku ukiimarisha minyororo ya thamani ya kilimo nchini.
Kauli hizo zinaonyesha umuhimu wa kujenga uhusiano kati ya mahitaji ya kampuni, maendeleo ya wakulima na maandalizi ya vijana wenye ujuzi unaohitajika katika uzalishaji.
Kwa kampuni zinazotegemea malighafi za kilimo, wakulima wenye tija wanaweza kuchangia upatikanaji wa malighafi kwa ufanisi zaidi. Wakati huohuo, vijana wenye ujuzi wanaweza kupata nafasi ya kushiriki katika shughuli mbalimbali zinazohusiana na uzalishaji, uchakataji na utoaji wa huduma za kiufundi.
Kilimo Kinahitaji Zaidi ya Nguvu Kazi
Kilimo ni miongoni mwa sekta muhimu katika uchumi wa Tanzania, kikichangia uzalishaji wa chakula, upatikanaji wa malighafi za viwanda na shughuli za kujipatia kipato kwa wananchi wengi.
Kwa mujibu wa taarifa zilizotolewa katika maelezo ya mpango wa Ujuzi-Kwanza, sekta hiyo ilichangia asilimia 26.3 ya pato la taifa mwaka 2024 na kuajiri zaidi ya nusu ya watu wote wanaofanya kazi nchini.
Pamoja na mchango huo, bado kuna umuhimu wa kuongeza tija na thamani ya mazao ili sekta hiyo iweze kuchangia zaidi katika ukuaji wa uchumi na ustawi wa wananchi.
Uzalishaji unaotegemea mbinu zisizoboreshwa unaweza kukabiliwa na changamoto za gharama kubwa, upotevu wa mazao na uwezo mdogo wa kukabiliana na mabadiliko ya mazingira.
Katika mazingira hayo, ujuzi wa kitaalamu unaweza kusaidia kuboresha hatua mbalimbali za uzalishaji, kuanzia upandaji na utunzaji wa mazao hadi uvunaji, uhifadhi na usafirishaji.
Matumizi ya mitambo inayotunzwa vizuri, mbinu bora za umwagiliaji na maarifa ya usimamizi wa mazao baada ya kuvuna ni miongoni mwa maeneo yanayoweza kusaidia kuongeza ufanisi.
Vijana wenye mafunzo katika maeneo hayo wanaweza kuchangia mabadiliko ya kilimo kuelekea mfumo wa uzalishaji unaotumia maarifa, teknolojia na mbinu bora zaidi.
Kwa msingi huo, uwekezaji katika ujuzi haupaswi kuonekana kama gharama ya mafunzo pekee, bali pia kama sehemu ya maandalizi ya kuongeza uwezo wa sekta ya kilimo kukabiliana na mahitaji ya sasa na yajayo.
Ushirikiano Kati ya Sekta Binafsi na Taasisi za Mafunzo
Moja ya changamoto katika maandalizi ya wataalamu ni kuhakikisha kuwa ujuzi unaotolewa katika taasisi za mafunzo unaendana na mahitaji halisi ya waajiri na shughuli za uzalishaji.
Ushirikiano kati ya TBL na VETA unalenga kuunganisha mafunzo na mazingira halisi ya kazi. VETA ina jukumu la kutoa mafunzo ya ufundi stadi, huku TBL ikiwa na uhusiano na uzalishaji na upatikanaji wa malighafi za kilimo.
Ushirikiano huo unaweza kusaidia kutambua ujuzi unaohitajika katika maeneo mbalimbali ya sekta ya kilimo na kuwaandaa vijana kwa fursa zilizopo.
Kwa mujibu wa Kasore, idadi ya wanafunzi waliojiunga na mafunzo ya VETA iliongezeka kutoka 69,347 katika mwaka wa masomo 2022/2023 hadi 116,468 mwaka 2025/2026. Alisema pia vyuo vipya 65 vinatarajiwa kufunguliwa Januari 2027.
Takwimu hizo, kama zilivyotolewa katika maelezo ya mpango huo, zinaonyesha ongezeko la idadi ya wanafunzi wanaojiunga na mafunzo ya ufundi stadi.
Hata hivyo, upanuzi wa fursa za mafunzo unapaswa kwenda sambamba na kuhakikisha ubora wa elimu inayotolewa na uwezo wa wahitimu kutumia ujuzi wao katika mazingira halisi ya kazi.
Ushirikiano kati ya taasisi za mafunzo na sekta binafsi unaweza kuwa na manufaa zaidi unapojumuisha tathmini ya mahitaji ya soko, mafunzo ya vitendo, ufuatiliaji wa wahitimu na taarifa kuhusu fursa za ajira na kujiajiri.
Hatua hizo zinaweza kusaidia kuhakikisha kuwa mafunzo yanayotolewa yanawajengea vijana uwezo unaohitajika na waajiri na pia kuwapa msingi wa kuanzisha shughuli zao za kiuchumi.
Wakulima wa Ndani Katika Minyororo ya Thamani
TBL imesema ina uhusiano wa muda mrefu na wakulima wa Tanzania ulioanza mwaka 1933. Kampuni hiyo hununua shayiri na mtama kutoka kwa zaidi ya wakulima wadogo 2,500 katika mikoa ya Arusha, Kilimanjaro, Manyara na Dodoma.
Aidha, kampuni hiyo imesema huwapatia wakulima mbegu, mafunzo ya kilimo na masoko ya bidhaa zao.
Uhusiano huo unaonyesha namna uzalishaji wa wakulima unavyoweza kuunganishwa na mahitaji ya viwanda. Wakulima wanapopata soko la mazao yao pamoja na usaidizi wa kitaalamu, wanaweza kupanga uzalishaji kwa kuzingatia mahitaji ya wanunuzi.
Taarifa ya kampuni pia inaeleza kuwa kiwanda cha Kilimanjaro Malting kilichopo Moshi kilikamilisha mwaka wake wa kwanza wa uzalishaji kamili mwaka 2025 kikitumia shayiri iliyolimwa nchini.
Matumizi ya malighafi za ndani yanaweza kuimarisha uhusiano kati ya wakulima na viwanda, huku yakifungua fursa za shughuli za kiuchumi katika maeneo yanayozunguka uzalishaji.
Hata hivyo, manufaa ya mfumo huo kwa wakulima yatategemea pia bei wanazolipwa, gharama za uzalishaji, viwango vya ubora vinavyohitajika na uthabiti wa soko.
Kwa vijana watakaonufaika na mpango wa Ujuzi-Kwanza, kujifunza katika mazingira yanayohusisha wakulima na minyororo ya thamani kunaweza kuwasaidia kuelewa kuwa kilimo hakihusishi shughuli za shambani pekee.
Sekta hiyo pia inahitaji huduma za usafirishaji, uhifadhi, matengenezo ya vifaa, uchakataji na shughuli nyingine zinazowezesha mazao kutoka kwa mkulima hadi kwa mlaji au kiwanda.
Uelewa huo unaweza kuwasaidia vijana kutambua fursa za ajira na ujasiriamali katika hatua mbalimbali za mnyororo wa thamani wa kilimo.
Mafanikio Yatapimwa kwa Matokeo ya Wahitimu
Ingawa mpango wa Ujuzi-Kwanza unalenga kuwafikia vijana 300 katika kipindi cha miaka mitatu, mafanikio yake ya muda mrefu yatategemea zaidi namna washiriki watakavyoweza kutumia ujuzi watakaoupata.
TBL na VETA zinatarajia kufuatilia maendeleo ya wahitimu ili kupima matokeo ya mpango huo. Ufuatiliaji huo unaweza kusaidia kubaini idadi ya vijana wanaopata ajira, wanaoanzisha biashara au wanaotumia ujuzi wao kutoa huduma kwa wakulima.
Vilevile, unaweza kusaidia kubaini changamoto zinazowakabili wahitimu baada ya mafunzo, ikiwemo upatikanaji wa mitaji, vifaa vya kazi, wateja na nafasi za kushiriki katika shughuli za uzalishaji.
Tathmini ya aina hiyo ni muhimu kwa sababu idadi ya vijana wanaohitimu pekee haitoshi kuonyesha mafanikio ya mpango. Ni muhimu pia kujua kama mafunzo yamewasaidia kupata ajira, kujiajiri na kuongeza kipato.
Mpango huo umeelezwa kuendana na malengo ya Dira ya Maendeleo ya Tanzania 2050, Ajenda ya 10/30 ya kukuza sekta ya kilimo na programu ya Jenga Kesho Iliyo Bora inayohamasisha vijana kushiriki katika biashara za kilimo.
Uhusiano huo unaweka mafunzo ya vijana ndani ya juhudi pana za kuongeza tija, kupanua fursa za kiuchumi na kuimarisha uwezo wa wananchi kushiriki katika maendeleo ya taifa.
Hata hivyo, ili mpango huo uweze kuleta matokeo ya kudumu, ni muhimu kuhakikisha kuwa mafunzo yanalingana na mahitaji ya soko na yanaambatana na mazingira yanayowawezesha vijana kutumia ujuzi walioupata.
Hii inajumuisha kuunganisha wahitimu na fursa za ajira, kuwawezesha kupata vifaa na mitaji pale inapohitajika, pamoja na kuwapa nafasi ya kujenga uzoefu kupitia shughuli halisi za uzalishaji.
Ujuzi wa Vijana, Msingi wa Kilimo cha Kisasa
Ushirikiano kati ya TBL na VETA unaonyesha namna sekta binafsi na taasisi za mafunzo zinavyoweza kushirikiana kukuza ujuzi wa vijana na kuunganisha elimu ya ufundi stadi na mahitaji ya sekta ya kilimo.
Kupitia mpango wa Ujuzi-Kwanza, vijana 300 wanatarajiwa kupata fursa ya kujifunza stadi zitakazoweza kuwasaidia kushiriki katika shughuli mbalimbali za kilimo na kujenga njia za kujipatia kipato.
Kwa Tanzania, ambako kilimo kina nafasi kubwa katika uchumi na maisha ya wananchi, uwekezaji katika ujuzi wa vijana ni sehemu muhimu ya juhudi za kuongeza uzalishaji, kuboresha huduma za kiufundi na kupanua fursa za ajira na ujasiriamali.
Hata hivyo, kipimo kikuu cha mafanikio ya mpango huo hakitakuwa idadi ya vijana watakaohitimu pekee, bali uwezo wao wa kutumia maarifa waliyopata kupata ajira, kuanzisha biashara, kutoa huduma kwa wakulima na kuchangia maendeleo ya minyororo ya thamani ya kilimo.
Iwapo mafunzo yataunganishwa na mahitaji halisi ya soko, uzoefu wa vitendo na ufuatiliaji wa wahitimu, mpango wa Ujuzi-Kwanza unaweza kuwa hatua muhimu katika kuwaandaa vijana kushiriki kikamilifu katika maendeleo ya kilimo cha kisasa na uchumi wa Tanzania.
Tanzania imeweka vipaumbele vya kitaifa vitakavyoongoza ushiriki wake katika Mkutano wa 31 wa Nchi Wanachama wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi (COP31), unaotarajiwa kufanyika nchini Uturuki kuanzia Novemba 9 hadi 20, 2026.
Vipaumbele hivyo vinajumuisha upatikanaji wa fedha za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi, uhamishaji wa teknolojia, upunguzaji wa uzalishaji wa gesi chafuzi na utekelezaji wa Makubaliano ya Paris.
Naibu Katibu Mkuu (Muungano) wa Ofisi ya Makamu wa Rais, Dkt. Latifa Mohammed Khamis, alieleza hayo wakati akifungua kikao cha Makatibu Wakuu kilichofanyika jijini Dar es Salaam kujadili maandalizi ya Tanzania kuelekea mkutano huo.
Dkt. Latifa alisema Tanzania pia itaweka mkazo katika kujenga uwezo wa kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi, kuendeleza masoko ya kaboni chini ya Ibara ya 6 ya Makubaliano ya Paris, pamoja na kushughulikia hasara na uharibifu unaosababishwa na mabadiliko hayo.
Alisisitiza umuhimu wa kuzingatia mahitaji na vipaumbele vya Tanzania Bara na Zanzibar, kwa kuzingatia athari za mabadiliko ya tabianchi katika sekta mbalimbali, zikiwemo kilimo, maji, nishati, afya, miundombinu, misitu, mifumo ya ikolojia, bahari na uchumi wa buluu.
Kwa mujibu wa Dkt. Latifa, vipaumbele hivyo vitatoa fursa ya kuendeleza ajenda za kitaifa zinazohusu nishati safi, usalama wa chakula, uhifadhi wa mazingira, viwanda vya kijani na ushiriki wa vijana katika kukabiliana na changamoto za mabadiliko ya tabianchi.
Aidha, alisema maandalizi ya mkutano huo yanahitaji wataalamu kukamilisha mpango kazi utakaobainisha shughuli za Tanzania, zikiwemo mikutano ya pembezoni, mikutano ya pande mbili na shughuli zitakazofanyika katika jengo la maonesho la Tanzania.
Awali, Mkurugenzi wa Mazingira katika Ofisi ya Makamu wa Rais, Kemilembe Mutasa, alisema maelekezo yatakayotolewa katika kikao hicho yatawekewa mpango wa utekelezaji utakaobainisha majukumu ya kila taasisi, muda wa utekelezaji na utaratibu wa ufuatiliaji.
Mutasa aliwataka Makatibu Wakuu kupitia matokeo ya majadiliano, kutoa maelekezo ya Serikali na kukubaliana kuhusu hatua zinazopaswa kuchukuliwa ili kuhakikisha maandalizi ya kitaifa yanakamilika kwa wakati.
Alisema ushirikiano kati ya wizara, idara na taasisi za Serikali, Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar na wadau wengine ni muhimu katika kuhakikisha majukumu yaliyopangwa yanatekelezwa kwa ufanisi na kwa wakati.
Kwa upande wake, Mwakilishi wa Shirika la Kimataifa la Uhifadhi wa Mazingira na Maendeleo Endelevu (IUCN), Ghaamid Abdulbasat, alisema shirika hilo linaendelea kushirikiana na Ofisi ya Makamu wa Rais katika kutekeleza ahadi zinazohusiana na mikataba ya kimataifa kuhusu mabadiliko ya tabianchi.
Alisema Programu ya Urejeshaji ya Kidunia (TRI) ni miongoni mwa juhudi hizo, ikiwa na lengo la kurejesha uoto wa asili katika maeneo ya ardhi iliyoharibika yenye jumla ya takribani hekta milioni 5.2 ifikapo mwaka 2030.
Alifafanua kuwa juhudi hizo zinalenga maeneo ya Bonde la Ruaha Mkuu na Ziwa Rukwa, yanayohusisha mikoa ya Iringa, Mbeya na Rukwa.
Jeshi la Polisi wilayani Same, mkoani Kilimanjaro, limewataka wanafunzi wa mwaka wa kwanza katika Chuo cha Uuguzi na Ukunga Same kutumia vizuri muda wao kwa kujikita katika masomo na shughuli zenye tija, huku likiwaonya dhidi ya matumizi ya dawa za kulevya na kujihusisha na vitendo vya uhalifu.
Wito huo umetolewa na Mkuu wa Polisi Wilaya ya Same, SSP Tom Obonyo, wakati wa operesheni ya Ongea na Kamanda, inayolenga kutoa elimu kwa jamii kuhusu usalama na namna ya kuzuia uhalifu.
Obonyo amewahimiza wanachuo hao kuzingatia malengo yaliyowapeleka chuoni, akisisitiza kuwa elimu wanayoipata ni msingi wa kutimiza ndoto zao, kujenga maisha bora na kulitumikia taifa.
Amewaonya pia dhidi ya matumizi ya dawa za kulevya, ikiwemo mirungi, akieleza kuwa tabia hiyo inaweza kuathiri afya zao, maendeleo ya kitaaluma na mustakabali wa maisha yao. Ameongeza kuwa watakaobainika kujihusisha na vitendo vya uhalifu watachukuliwa hatua kwa mujibu wa sheria.
Aidha, amewataka wanafunzi kutambua na kuthamini juhudi za wazazi na walezi wanaogharamia elimu yao kwa kutumia muda wao vizuri, kuepuka uzururaji na kujikita katika masomo ili kufikia malengo yao.
Kwa upande wake, Mkuu wa Dawati la Jinsia na Watoto Mkoa wa Kilimanjaro, SSP Asia Matauka, amewataka wanachuo hao kujiepusha na vitendo vya ukatili, kuheshimiana na kutatua changamoto zinazowakabili kwa njia zinazokubalika kisheria.
Matauka amesisitiza umuhimu wa kuwa makini katika mahusiano, huku akiwahimiza wanafunzi kuepuka imani za kishirikina zinazoweza kuchochea vitendo vya ukatili na kutoa taarifa kwa mamlaka husika wanapokabiliwa na changamoto zinazohitaji msaada.
Naye Mkuu wa Polisi Jamii Mkoa wa Kilimanjaro, ACP Lazaro Mwanyasi, amewahimiza wanafunzi kuheshimu sheria na kanuni za chuo, kusoma kwa bidii na kudumisha uzalendo ili wawe wataalamu wenye uwezo wa kuleta mabadiliko chanya katika jamii na taifa kwa ujumla.
Kwa upande wao, wanachuo hao wamelishukuru Jeshi la Polisi kwa elimu waliyoipata na kuahidi kuzingatia maadili, nidhamu na uzalendo, huku wakijiepusha na vitendo vinavyoweza kuhatarisha masomo yao na maisha yao ya baadaye.
Maandalizi ya Maonesho ya Gairo Kilimo Biashara Expo 2026, msimu wa tano, yamefikia hatua za mwisho kufuatia kukamilika kwa hatua mbalimbali za maandalizi ya tukio hilo linalolenga kuwaunganisha wadau wa sekta za Kilimo, Mifugo na Uvuvi ili kuongeza tija na kuimarisha fursa za kiuchumi kwa wananchi.
Maonesho hayo yanatarajiwa kuanza rasmi Oktoba 30, 2026, katika Viwanja vya Gulio la Chakwale. Ufunguzi rasmi utafanyika Jumamosi, Oktoba 31, 2026, katika Viwanja vya Gulio la Rubeho, huku mgeni rasmi akitarajiwa kuwa Naibu Waziri wa Mifugo, Mhe. Ng’wasi Kamani.
Maonesho hayo yatawakutanisha wakulima, wafugaji, wauzaji na wasambazaji wa pembejeo za kilimo, viuatilifu na dawa za mifugo, taasisi za fedha pamoja na wadau wengine muhimu katika mnyororo wa thamani wa sekta hizo.
Akizungumza katika kikao cha wataalamu wa sekta hizo kilichofanyika Oktoba 26, 2026, ikiwa ni sehemu ya maandalizi ya maonesho hayo, Mkuu wa Wilaya ya Gairo, Japhari Kubecha, aliwataka wataalamu kuhakikisha hatua zote muhimu za maandalizi zinakamilishwa kwa wakati na kuzingatia viwango vinavyotakiwa ili kufanikisha tukio hilo.
Kubecha alisema maonesho hayo yanapaswa kuwa jukwaa la kuwaunganisha wadau, kubadilishana maarifa na teknolojia, kutangaza fursa za uwekezaji na kuimarisha ushirikiano katika sekta za Kilimo, Mifugo na Uvuvi.
Alisema ushirikiano huo ni muhimu katika kuongeza ufanisi na tija katika uzalishaji, pamoja na kuboresha kipato na maisha ya wananchi.
Kikao hicho kilihudhuriwa na Katibu Tawala wa Wilaya, Jeremiah Mapogo; Afisa Tarafa ya Gairo, Chifu Mukama; Mkuu wa Divisheni ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi; wataalamu wa kilimo na mifugo; Afisa Habari; Afisa Ushirika pamoja na wataalamu wengine kutoka Ofisi ya Mkurugenzi Mtendaji wa Halmashauri ya Wilaya ya Gairo.
Kwa mujibu wa ratiba iliyotolewa na Mkuu wa Wilaya ya Gairo, maonesho hayo yataendelea hadi Novemba 3, 2026, ambapo yatafungwa rasmi na Mkuu wa Mkoa wa Morogoro, Queen Sendiga, katika Viwanja vya Shule ya Msingi Gairo ‘A’.
Maonesho ya msimu wa tano yanatarajiwa kutoa fursa kwa wadau kujifunza mbinu bora za uzalishaji, kupata huduma na taarifa za kitaalamu, pamoja na kujenga mitandao ya kibiashara itakayochochea maendeleo ya sekta za Kilimo, Mifugo na Uvuvi wilayani Gairo na maeneo mengine.
Zaidi ya wananchi 9,000 kutoka vijiji 32 katika kata sita za Wilaya ya Mufindi, mkoani Iringa, wananufaika na mradi wa umeme wa upepo wenye uwezo wa kuzalisha megawati 3.9, unaotekelezwa katika Kijiji cha Usokami.
Mkuu wa Mkoa wa Iringa, Kheri James, amewataka viongozi wa vijiji vinavyozunguka mradi huo kuhamasisha wananchi kulinda miundombinu yake ili kuhakikisha inaendelea kutoa huduma ya umeme na kuchochea maendeleo ya kiuchumi na kijamii.
Akizungumza leo alipotembelea mradi huo, James alisema wananchi wanapaswa kutumia fursa ya upatikanaji wa umeme kuanzisha na kuimarisha shughuli za uzalishaji na biashara ili kuongeza kipato na kuboresha maisha yao.
“Uwepo wa umeme wa uhakika unaweza kuwa chachu ya kukuza shughuli za kiuchumi, kuongeza kipato cha kaya na kuboresha maisha ya wananchi. Hivyo, ni muhimu kwa jamii kushirikiana katika kuutunza mradi huu,” alisema James.
Kwa upande wake, Meneja wa Kampuni ya Mwenge Hydro Power Ltd, Deogratius Massawe, alisema kampuni hiyo inalenga kuwapatia wananchi huduma ya umeme ya uhakika na kwa gharama nafuu ili kuwawezesha kupanua shughuli za uzalishaji na biashara.
Alisema upatikanaji wa nishati hiyo unatarajiwa kuongeza fursa za kiuchumi na kuchochea maendeleo katika jamii zinazozunguka mradi huo.
Akizungumza kwa niaba ya wananchi wanufaika, Michael Mahenge alisema mradi huo umeleta mabadiliko chanya kwa kurahisisha shughuli mbalimbali ambazo awali zilikabiliwa na changamoto ya upatikanaji wa umeme.
Alisema upatikanaji wa umeme umewawezesha wananchi kusaga mahindi ndani ya kijiji chao, hivyo kupunguza usumbufu na gharama za kusafirisha mahindi kwenda maeneo mengine. Aidha, fursa hiyo imefungua milango ya kuongeza kipato kupitia shughuli ndogo ndogo za uzalishaji.
Mradi huo wenye thamani ya zaidi ya Sh bilioni 50 ni sehemu ya uwekezaji katika sekta ya nishati unaolenga kuboresha upatikanaji wa umeme na kuchochea shughuli za kiuchumi katika maeneo yanayohudumiwa.
Jeshi la Polisi Mkoa wa Katavi linamshikilia Josephina Mbizimungu (30), mkazi wa Kijiji cha Kapalala, kwa tuhuma za kumjeruhi mtoto wake wa kiume mwenye umri wa siku nne kwa kumkata sehemu za siri.
Kamanda wa Polisi Mkoa wa Katavi, Kamishna Msaidizi Mwandamizi wa Polisi (SACP) Kaster Konyani, amesema tukio hilo lilitokea Oktoba 25, 2026, saa 3:00 asubuhi. Tukio hilo liligundulika wakati bibi wa mtoto huyo alipokuwa akimuogesha na kubaini kuwa sehemu zake za siri zilikuwa zimekatwa.
Kwa mujibu wa taarifa hiyo, uchunguzi wa awali umebaini kuwa mtuhumiwa anadaiwa kuwa na changamoto za afya ya akili. Kufuatia tukio hilo, mtoto huyo alipelekwa katika Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Katavi kwa ajili ya kupatiwa matibabu, huku hali yake ikiendelea kuimarika.
Jeshi la Polisi limewataka wazazi na walezi kuwalinda watoto dhidi ya vitendo vya ukatili na unyanyasaji, likisisitiza kuwa wana wajibu wa kuhakikisha usalama na ustawi wao.
Watu wasiojulikana wanadaiwa kuiba transfoma katika Kijiji cha Mafinga, Kata ya Kipengere, Wilaya ya Wanging’ombe, mkoani Njombe, tukio lililosababisha kukatika kwa huduma ya umeme katika Kitongoji cha Makela.
Tukio hilo linadaiwa kutokea usiku wa kuamkia Oktoba 24, 2026, majira ya saa tisa usiku, baada ya umeme kukatika ghafla na kuwafanya wananchi kudhani kuwa kulikuwa na hitilafu ya kawaida katika mfumo wa usambazaji wa umeme.
Akizungumza kwa njia ya simu, Mwenyekiti wa Kijiji cha Mafinga, Eses Chaula, alisema baada ya umeme kukatika, wananchi waliwasiliana na Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO) kuomba msaada wa kurejesha huduma hiyo.
Alisema wataalamu wa TANESCO walipofika eneo la tukio na kufanya ukaguzi, walibaini kuwa transfoma ilikuwa imeshushwa kutoka kwenye nguzo na baadhi ya vifaa muhimu vilivyokuwa ndani yake kuondolewa.
“Umeme ulikatika ghafla, tukajua ni watu wa TANESCO, hivyo tukawapigia. Walipokuja kuangalia nguzo, wakabaini kuwa transfoma imeshushwa na vitu muhimu mle ndani vimeondolewa,” alisema Chaula.
Kwa upande wake, Kamanda wa Polisi Mkoa wa Njombe, Kamishna Msaidizi wa Polisi (ACP), Mohamoud Banga, alithibitisha kutokea kwa tukio hilo jana, akisema Jeshi la Polisi limeanza msako wa kuwakamata watuhumiwa wanaodaiwa kuhusika na wizi huo.
Aidha, aliwataka wananchi kujiepusha na vitendo vya wizi na uharibifu wa miundombinu ya Serikali, ikiwemo ile ya TANESCO, akisisitiza kuwa vitendo hivyo huathiri utoaji wa huduma muhimu kwa wananchi.
WAZIRI wa Uchukuzi, Profesa Makame Mbarawa, amelipongeza Shirika la Reli Tanzania (TRC) kwa kuanzisha kiwanda cha kutengeneza mataruma ya zege nchini, akisema hatua hiyo itasaidia kupunguza gharama za ujenzi na matengenezo ya miundombinu ya reli.
Serikali imewekeza Sh bilioni 379 katika kuboresha reli ya MGR kipande cha Kaliua–Mpanda chenye urefu wa kilomita 210, hatua inayolenga kuimarisha huduma za usafiri wa reli katika eneo hilo.
Profesa Mbarawa alitoa pongezi hizo jana alipokuwa akizungumzia uwekezaji huo katika eneo la Uyumbu, Wilaya ya Kaliua, Mkoa wa Tabora. Alikuwa katika ziara ya kukagua maendeleo ya miradi ya reli ya kisasa ya SGR katika vipande vya Makutopora–Tabora, Tabora–Isaka, Isaka–Mwanza na Tabora–Kigoma.
Alisema gharama ya kutengeneza taruma moja ya chuma ni takribani Sh 360,000, ikilinganishwa na Sh 130,000 kwa taruma moja ya zege inayozalishwa nchini, hali inayoonesha uwezekano wa kupunguza gharama kupitia matumizi ya teknolojia hiyo.
Aliongeza kuwa uzalishaji wa mataruma hayo nchini utajenga uwezo wa kitaalamu kwa Watanzania na kuongeza ufanisi wa usafirishaji wa mizigo na abiria. Aidha, hatua hiyo itafungua fursa kwa nchi jirani kunufaika na miundombinu ya reli ya Tanzania.
“Tunaamini kabisa huko tunakokwenda reli hii ya MGR nayo itakuwa ya kisasa na itafanya kazi kwa ufanisi na itasafirisha mzigo zaidi,” alisema Profesa Mbarawa.
Kwa upande wake, Mkurugenzi Mkuu wa TRC, Mhandisi Machibya Shiwa, alisema kiwanda hicho kina uwezo wa kuzalisha mataruma yanayotosha kujenga kilomita 50 za reli kwa mwezi, sawa na kilomita 600 kwa mwaka.
Alisema matumizi ya mataruma ya zege ni sehemu ya mkakati wa kuboresha miundombinu ya reli na kuongeza uimara wa njia, hatua inayotarajiwa kuimarisha ufanisi wa usafirishaji.
“Tunaenda kuifanyia mapinduzi makubwa reli ya SGR kwa kubadilisha sasa kutoka kwenye mataruma ya chuma kuja kwenye haya ya zege,” alisema Mhandisi Shiwa.
